Spring naar inhoud

Het donkere verleden van de Reyerslaan

Een bewogen geschiedenis

VRT Omroepgebouw - Martelarenmonument - © vrt
geschreven op 07 januari 2016

Wanneer in de komende jaren aan de Reyerslaan het nieuwe VRT-omroepgebouw verrijst, zal dit het derde grote gebouwencomplex zijn dat hier wordt opgetrokken. We gaan even terug in de tijd om de geschiedenis te schetsen van deze site aan de rand van Brussel. Een bewogen geschiedenis, zo blijkt.

Tir National

De tuin achter het huidige VRT-omroepcentrum is een aangename plek waar tijdens de zomer personeelsleden graag gaan lunchen. Dit parkje valt op door zijn vreemde aanleg: hoge aarden heuvels, die grasveldjes omzomen; in baksteen gemetste tunnels die dwars door de heuvels gegraven zijn... Een folie van een enthousiaste tuinarchitect of is er een meer prozaïsche verklaring?

Dit was vroeger de Nationale Schietbaan van de burgerwacht en van de Belgische strijdmacht, de Tir National. Recruten leerden hier een geweer vasthouden en scherpten hun schietvaardigheden aan. En wat meer is: tijdens de twee Wereldoorlogen werden hier door de Duitsers heel wat mensen geëxecuteerd. Dat verklaart het ere-kerkhof dat wat verborgen ligt achter de parking van de RTBF.

Tir National

De Nationale Schietbaan of Tir National was van 1889 tot 1963 een militair complex in de gemeente Schaarbeek, waar schutters van de burgerwacht en het leger schietoefeningen konden houden.

Het waren minister Charles Rogier en burgemeester Eugène Dailly van Schaarbeek die het plan hadden om in 1859 op het huidige Daillyplein een nationale schietbaan aan te leggen. Hiermee speelden zij in op het enthousiasme dat in het jonge België voor de schietsport bestond. Bovendien konden de leden van de burgerwacht, een soort van paramilitaire organisatie voor jongemannen die geen legerdienst deden, daar toch wat schietervaring opdoen.

De locatie bleek al snel te klein voor de talrijke bezoekers, en ook de afstanden waarop geoefend kon worden, waren beperkt. Daarom werd in 1886 begonnen met de aanleg van een nieuwe schietbaan op het plateau van Linthout, waar nu de Reyerslaan loopt. Een grote zaal met schietafstand van 600 meter maakte deel uit van het militair complex van ongeveer 20 hectaren, dat in 1889 werd geopend.

Tir National

Voor veel Brusselaars was het een favoriete wandelbestemming. In het weekend flaneerden hele families vanuit het centrum naar ‘den Tir’, die toen nog aan de groene rand van de stad lag. Vlakbij lagen diverse restaurants en cafés voor de dorstige en hongerige wandelaars.

Café du Tir National
Schietzaal interieur

Executies

De locatie was tijdens de beide wereldoorlogen het toneel van talrijke executies door de Duitse bezetter. Onder meer de Britse verpleegster en verzetsheldin Edith Cavell (1915), de Belgische spionne Gabrielle Petit (1916), Youra Livchitz, bevrijder van het XXste Konvooi (1944), en verscheidene leden van de Comet-ontsnappingsroute (1943-44) werden hier geëxecuteerd. Het "Ereveld der Gefusilleerden", achter de parkeerterreinen van de RTBF, is een stille herinnering aan deze executies.

Ook het Martelarenmonument op de hoek van de Reyerslaan aan de ingang van de VRT herdenkt deze slachtoffers.

Ereveld der Gefusilleerden

Omroepcentrum

Het militaire complex werd in 1963 afgebroken om plaats te maken voor de gebouwen van de VRT en RTBF. In 1964 begint de bouw van het Omroepcentrum ter vervanging van het oude Flageygebouw in Elsene. In 1968 zijn de eerste televisiestudio’s aan de Reyerslaan klaar voor gebruik. In de daarop volgende jaren wordt het complex uitgebreid en verhuizen geleidelijk alle diensten vanuit Elsene naar het nieuwe omroepcentrum.

De aarden taluds, die dienden om rondvliegende kogels tegen te houden en de verschillende schietbanen veilig van mekaar te scheiden, evenals de bakstenen tunneltjes, bleven bewaard in de tuinaanleg van de VRT.

VRTNU VRTNU VRTNU